AVUKATLAR BİRLİĞİ

Avukatlar Birliği olarak 12 Eylül Referandum sürecine ilişkin basın açıklamamıza hoş geldiniz.

12 Eylülde yapılacak referandum, ülkemiz için çok önemli bir fırsattır. Demokratikleşmenin önünün açılmasıyla birtakım vesayetlerin sona erdirilmesi için bu fırsatın, halkımız tarafından gerçekçi bir biçimde değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. 1982 yılının darbeci anayasası ile yönetilmek zorunda kalan milletimiz, önüne gelen bu sivil ve özgürlükçü anayasa paketini vicdanı ile sorgulayıp oylamalıdır. Referandumun, uzun ve sancılı demokrasi tarihimizde bir dönüm noktası olacağı ve yapılacak düzenlemelerin ülke geleceğine ışık tutacağı açıktır. Darbe anayasasının kalkması, cuntacıların ve diktacıların halkın üzerindeki baskılarının evet oyu ile tarihe gömülmesi gerekmektedir.

Zira, 1982 Anayasası, “Bir sağdan, bir soldan adam astık. Sırf denge olsun diye buna dikkat ettik.” düşüncesine sahip postallıların ellerinde, daha doğarken ucube olarak doğmuştur. Onca değişikliğe makyaja rağmen hiçbir şeye benzememektedir. Türkiye’nin demokratikleşmesinin önünde, bütün unsurlarıyla en büyük engel olarak bulunan, sistemin 28 yıldır sürekli tıkanmasına sebep olan 1982 Anayasası’nın, kül halinde baştan itibaren değişmesinin gerekliliği hususunda, hiçbir kuşkumuz yoktur.

Avukatlar Birliği olarak, 12 Eylül Anayasası'ndan kurtulmak gerektiği bilinciyle, özgürlükçü, demokratik ve sivil bir anayasa için mücadele yürütüyoruz. Referandumdan sonra da bu mücadeleyi sürdüreceğiz.

Referanduma sunulan anayasa değişikliğinin AK Parti'nin çalışması olduğunu öne sürerek, referandumda "hayır" tutumunu izlemenin eksik ve yetersiz olacağı bir gerçektir. Yapılan bu iyileştirmelerden toplumu mahrum bırakmanın, darbecilerin hazırladığı 1982 Anayasası'na dolaylı da olsa "evet" demek anlamına geleceğini görmek gerekmektedir. Anayasa değişikliğini bu meclis yapmasın diyenler var. Peki o zaman ne yapılmalı; yeni bir darbe yapılması mı beklenmeli?

“Devlet ile vatandaş arasında yaşanan sorunlar için, çözüm yolları getirilecektir. Vatandaş kendine iyi hizmet verilmediğini ve haksızlığa uğradığını düşünürse meclise bağlı kamu denetçiliği kanalıyla mahkemeye gitmeden sorununu çözebilecektir. Eğer bu yollar yeterli olmazsa Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda da bulunabilecektir.

Memura ve emekliye toplu sözleşme hakkı tanınacak, Ekonomik ve sosyal konsey, sosyo-ekonomik politikaların belirlenmesinde sürece dâhil edilecek; işçi, işveren, tüccar, esnaf inisiyatif kullanabilecektir. Yurtdışına çıkış özgürlüğü idarenin keyfiliğine bırakılmayacak, vergi borcu olan iş adamının yurt dışına çıkışı ancak hâkim kararıyla yasaklanabilecektir. Kadın, çocuk, yaşlı, özürlü, gazi ve şehit yakınlarına pozitif ayrıcalıklar tanınacaktır.

Fişleme tarihe karışacak, kişisel bilgilerinin kötüye kullanıldığını tespit eden vatandaş hesap sorabilecektir.

Anayasa Mahkemesi, daha demokratik bir hale gelecektir. Yargı üzerindeki HSYK baskısı ortadan kalkacak, yargı sistemimiz iyileşecektir. İllegal örgütlenmeler daha kolay ayıklanacak ve cezalandırılacak, Adaletin tecellisi hızlanacaktır. Meslekten atılan hâkim ve savcılara, ordudan atılan askeri personele ilişkin vicdanları inciten kararlar için, yargı yolu açılacak ve savunma hakkı verilecektir.

“ Bu değişiklik ile darbeciler sivil mahkemelerde yargılanacak, siviller ise askeri mahkemelerde yargılanamayacaktır. Darbecileri koruyan zırh kalkacak, milleti önce birbirine kırdırıp, sonra kurtaran, böylece insanlarımızı aldatan darbecilere karşı, yargı yolu açılacaktır. Darbe planı dahil askerlik görevinin dışında başka işlerle uğraşanlar, sivil mahkemelerde yargılanabileceklerdir.

Bildiğiniz üzere, Cumhuriyet tarihi boyunca darbeler ve askeri baskılar yaşadık. Vatani görevini yaparken işkence görenler, eğitim zayiatı sayılanlar ve darbelerle idam edilenler, muhtıralarla özgürlükleri alınanlar…

Şayet 1960 darbesini yapanlar yargılansaydı. Bugün 1980 darbelerinden, 1971 muhtıralarından, balyoz, kafes gibi darbe hazırlıkları iddialarıyla gündeme gelen generallerden bahsetmiyor olacaktık.

Dünya lideri olma yolunda ilerleyen ülkemiz, kendisine yakışan bir anayasa ile yönetilmeyi beklemektedir. Demokrasiden taviz vermeyen, tamamen milletini düşünen bir anayasaya hayır demek, bu ülkeye haksızlık etmektir. 1982 yılındaki Evet’i ancak 2010’daki Evet temizler.

Avukatlar Birliği olarak daha fazla özgürlük, demokrasi ve sivilleşme adına oyumuzu Evet olarak kullanacağız, tüm kamuoyuna duyurulur.

AVUKATLAR BİRLİĞİ REFERANDUMA DAHA FAZLA ÖZGÜRLÜK, DEMOKRASİ VE SİVİLLEŞME ADINA " EVET" KARARI ALMIŞTIR;

olandır. Fakat mevcut durumda bu pek mümkün gözükmemektedir. Kitapçıkta anlatılan nedenlerle yapılacak Anayasa değişikliği ile Anayasamız sivilleştirilerek uygulanabilir hale getirilecek ve halkın her kesimine, eşit haklarını kullanması imkanı verilecektir.

- Eşitliğin, demokrasinin ve daha fazla hürriyetin hayata geçirilmesi için,

- Yargının TBMM’yi abluka altına alarak çalışamaz hale getirmesini engellemek için,

- TSK’ dan niçin atıldığını bilmeyenler için, YAŞ kararlarının yargı denetimine açılması için,

- Memurlar hakkında verilen disiplin cezalarının yargı denetimine açılması için,

- Darbecilere ve Çetelere karşı durmaları nedeniyle linç edilen savcılar ve hakimler için,

12 EYLÜL ANAYASASI’NDAN

12 EYLÜL REFERANDUMU’NA

EŞİTLERİN EŞİTLİĞİNE!

Kadın-erkek eşitliği fiili olarak hayata geçirilecek, özel olarak korunması gereken kesimler (Çocuk, yaşlı, özürlü, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler) için alınacak özel tedbirler, eşitlik ilkesine aykırı olmayacak, pozitif ayrımcılık Anayasal bir boyut kazanacaktır.

Madde 10 / Eski Hali

Madde 10 / Yeni Hali

Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. “Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.”“Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.”Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

FİŞLEMENİN SON BULMASINA!

İdarenin işleyişinde şeffaflığın sağlanması hususunda atılmış ciddi bir adımdır. Kişiler, kişisel verilerinin kaydedilme amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunda bilgi edinebilecekler ve bunun sonucunda amacına aykırı olarak verileri kullananlar hakkında yasal işlem yaptırabilecekler, kişisel verilerin amacına uygun kullanılmaması sonucu ortaya çıkan zararların tazminini talep edebileceklerdir. Aynı zamanda hukuk devleti ilkesinin doğal sonucu olarak kişisel verilerin kullanımı, kanunun açık hükmü veya kişinin rızası koşuluna bağlanmıştır.

Madde 20 / Eski Hali

Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin üstü, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

Madde 20 / Yeni Hali

(Yukarıdaki maddenin devamına aşağıdaki fıkra eklenmiştir.)

Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.

YURTDIŞINA ÇIKIŞ HÜRRİYETİNE!

Vatandaşın yurtdışına çıkışı, idarenin keyfiyetine bırakılmayacak kadar önemsenmiş ve bundan böyle yurtdışına çıkışın sınırlandırılması kararı ancak (soruşturma, kovuşturma sebebiyle) mahkeme tarafından verilebilecektir.

MADDE 23 / Eski Hali

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabilir.Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

MADDE 23 / Yeni Hali

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek;Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

SAĞLIKLI NESİLLER YETİŞTİRİLMESİNE!

Her çocuğun korunma ve bakımdan yararlanma hakkı anayasal güvence altına alınacak; sosyal devlet ilkesi gereğince çocuk istismarına ve çocuğa uygulanan şiddete karşı koruyucu tedbirler devlet tarafından alınacaktır.

Madde 41 / Eski Hali

Madde 41 / Yeni Hali

Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır.Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır.

SENDİKA ÖZGÜRLÜĞÜNE!

Bir kişinin aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olmasının yolu açılarak, sendika özgürlüğü ve örgütlenme hakkı üzerindeki nedensiz engelleme kaldırılacaktır.

Madde 51 / Eski Hali

Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.Sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.Sendika kurma hakkının kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

Aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz.İşçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir.Sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve işleyişleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz.

Madde 51 / Yeni Hali

(Dördüncü fıkra kaldırılıp madde aynen alınmıştır.)

KAMUDA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNE!

Memur ve kamu görevlilerinin toplu sözleşme yapma hakkı sosyal yapıya uygun hale getirilerek Bakanlar Kurulu’nun takdirine bırakılmayacaktır; uzlaşma kurulunun yetkisine dahil edilerek idari baskı kırılacaktır. Ayrıca toplu iş sözleşmesine konulan sayısal, mekansal ve zamansal sınırlamalar kaldırılacaktır.

Madde 53 / Eski Hali

İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 üncü madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve İdareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idarî veya kanunî düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.Aynı işyerinde, aynı dönem için, birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.

Madde 53 / Yeni Hali

(Üç ve dördüncü fıkralar çıkarılmış aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.)

Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.Toplu sözleşme hakkının kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma şekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.

GREV ve LOKAVT HAKKININ ÖNÜNDEKİ ENGELLERİN KALDIRILMASINA!

Grev ve lokavt hakkına getirilen gereksiz sınırlamalar kaldırılarak daha uygulanabilir hale getirilecektir. Gerek işçi gerek işverenin bu araçları kullanması kolaylaştırılarak yapılacak toplu sözleşmelerinin daha nitelikli olması sağlanacaktır.

Madde 54 / Eski Hali

Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.Grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve millî serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.Grev esnasında greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddî zarardan sendika sorumludur.Grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak Yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. Yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu iş sözleşmesi hükmündedir.Yüksek Hakem Kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.Siyasî amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez.

Madde 54 / Yeni Hali

(Maddenin üçüncü ve yedinci fıkraları kaldırılmıştır.)

BİLGİ EDİNME HAKKINA ve KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMUNA!

Kamu yönetiminde şeffaflığın sağlanması açısından, “Bilgi Edinme Hakkı” kanuni düzenlemede yer almakla birlikte anayasal güvence altına alınacaktır. Öte yandan “Kamu Denetçiliği Kurumu” ile birlikte vatandaş idarenin işleyişiyle ilgili şikayetlerini, bu kurum üzerinden takip edebilecek ve inceleyebilecektir.

Madde 74 / Eski Hali

Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.Bu hakkın kullanılma biçimi kanunla düzenlenir.

Madde 74 / Yeni Hali

(Maddenin üçüncü fıkrası kaldırılmış, maddeye aşağıdaki dört yeni fıkra eklenmiştir.)

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.Kamu Başdenetçisi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.Bu maddede sayılan hakların kullanılma biçimi, Kamu Denetçiliği Kurumunun kuruluşu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile Kamu Başdenetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, seçimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

MİLLETVEKİLİNİN DÜŞÜNCE ve İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE!

Partisinin kapatılmasına beyan ve eylemleri ile neden olan milletvekilinin ölçüsüz bir şekilde vekilliğinin sona erdirilmesi durumu ortadan kaldırılacaktır. Zira parti olmasa da millet ile vekil arasındaki bağ bakidir. Aynı zamanda dokunulmazlığın TBMM tarafından kaldırılarak milletvekili hakkında yargılama yapılması yolu her zaman mevcut olacaktır.

Madde 84 / Eski Hali

İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.Milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur.82 nci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararında belirtilen milletvekilinin milletvekilliği, bu kararın Resmî Gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte sona erer. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu kararın gereğini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.

Madde 84 / Yeni Hali

(Madde, beşinci fıkrası kaldırılarak aynen kabul edilmiştir.)

TBMM’NİN AKTİF ÇALIŞMASINA!

21.10.2007 tarihindeki Anayasa değişikliğine (Genel seçimlerin 4 yılda bir yapılmasına dair değişiklik) uygun olacak şekilde TBMM Başkanlık Divanı yasama döneminde iki sefer seçimle göreve gelecek; ilk seçimde 2 yıl görev alacak ve 2. seçimde de yasama dönemi sonuna kadar devam edecektir. Böylece, Başkanlık Divanı’nın görev süresine ilişkin Anayasadaki husus 2007 yılında yapılan değişikliğe uygun hale getirilmiş olacaktır.

Madde 94 / Eski Hali

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanı, Meclis üyeleri arasından seçilen Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasî parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. Siyasî parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi üç yıldır.Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, meclis üyeleri içinden, Meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, Başkanlık Divanına bildirilir. Başkan seçimi gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, Başkan seçilmiş olur. Başkan seçimi, aday gösterme süresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır.Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekillerinin, Kâtip Üyelerinin ve İdare Amirlerinin adedi, seçim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, Meclis İçtüzüğünde belirlenir.Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasî partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, Meclis tartışmalarına katılamazlar; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.

Madde 94 / Yeni Hali

(Madde, üçüncü fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilerek kabul edilmiştir.)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

YÜKSEK ASKERİ ŞURA KARARLARININ YARGI DENETİMİNE TABİ OLMASINA!

Kuvvet komutanlıklarının ilişik kesme kararları Askeri Yüksek İdare Mahkemesi tarafından yargı denetimine tabiyken, Yüksek Askeri Şura kararlarının yargı denetimi dışında tutulması Hukuk Devleti ilkesine aykırılık oluşturduğundan bu işlemler de yargı denetimine açılacaktır. Yargı makamları, idarenin hiçbir işlemini yerindelik bakımından denetleyemeyecektir.

Madde 125 / Eski Hali

İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. (Ek hüküm: 13.8.1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların millî veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile Yüksek Askerî Şûranın kararları yargı denetimi dışındadır.Ancak, Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.” İdarî işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.

“Yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiç bir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz.”

Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.İdarî işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idarî işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.Kanun, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrıca millî güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

Madde 125 / Yeni Hali

(Maddenin ikinci fıkrasının sonuna, dördüncü fıkrasının başına yukarıdaki kırmızı cümleler eklenmiştir.)

KAMU GÖREVLİSİNİN YAŞAM STANDARTININ YÜKSELTİLMESİNE!

Memurun; görev, yetki, yükümlülük, aylık, ödenek, diğer özlük işleri kanunla düzenlenecek fakat Anayasa madde 53’de memura tanınan toplu sözleşme hakkına uygun olarak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme yapılabilecektir. Bu hususun kanun ile düzenlenmesi şartı aranmayacaktır.

Madde 128 / Eski Hali

Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.

Madde 128 / Yeni Hali

(Maddenin ikinci fıkrasının sonuna ek yapılarak aşağıda ki gibi aynen kabul edilmiştir.)

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.

İDARİ İŞLEM KEYFİYETİNİN SON BULMASINA!

Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında verilen tüm disiplin cezaları (uyarma ve kınama dahil) yargı denetimine tabi olacaktır. İdarenin keyfiyeti engellenecektir.

Madde 129 / Eski Hali

Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.Uyarma ve kınama cezalarıyla ilgili olanlar hariç, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır.Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idarî merciin iznine bağlıdır.

Madde 129 / Yeni Hali

(Maddenin 3. fıkrası yeniden düzenlenmiştir. Buna göre;)

Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.

YARGININ YARGI TARAFINDAN DENETLENMESİNE!

Hakim ve Savcıları denetleme yetkisi Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’na devredilecek; kurulun yetkisi dışında kalan ve yargı ile ilgisi olmayan (icra daireleri, noterler, cezaevleri vb.) adalet hizmetlerinin denetimi, Adalet Bakanlığı’na bağlı Adalet Müfettişleri ile Hakim ve Savcılardan oluşan iç denetçilere bırakılacaktır.

Madde 144 / Eski Hali

Hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (Hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma, Adalet Bakanlığının izni ile adalet müfettişleri tarafından yapılır. Adalet Bakanı soruşturma ve inceleme işlemlerini, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırabilir.

Madde 144 / Yeni Hali

Adalet hizmetleri ile savcıların idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişleri eliyle yapılır. Buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

DARBEDEN ve DARBE ANAYASASINDAN KURTULMAYA!

Askeri mahkemelerin görev alanı askeri suçların (asker kişilerin askerlik hizmeti kapsamında işlediği suçlar) yargılanmasıyla sınırlandırılacaktır. Devlet güvenliğine karşı işlenen suçlar her halükarda sivil mahkemelerde görülecek; savaş hali ve sıkıyönetim durumu dışında asker olmayan hiç kimse askeri mahkemede yargılanamayacaktır. Şöyle ki; savaş halinde askeri mahkemelerin görev alanın genişletilmesi kanunla düzenlenebilecektir.

Madde 145 / Eski Hali

Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler, asker kişilerin; askerî olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerî mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.Askerî mahkemeler, asker olmayan kişilerin özel kanunda belirtilen askerî suçları ile kanunda gösterilen görevlerini ifa ettikleri sırada veya kanunda gösterilen askerî mahallerde askerlere karşı işledikleri suçlara da bakmakla görevlidirler.Askerî mahkemelerin savaş veya sıkıyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.Askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî hâkimlerin özlük işleri, askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı, askerlik hizmetinin gereklerine göre kanunla düzenlenir. Kanun, ayrıca askerî hâkimlerin yargı hizmeti dışındaki askerî hizmetler yönünden askerî hizmetlerin gereklerine göre teşkilatında görevli bulundukları komutanlık ile olan ilişkilerini de gösterir.

Madde 145 / Yeni Hali

Askeri yargı, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz.Askerî mahkemelerin savaş halinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.Askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî hâkimlerin özlük işleri, askerî savcılık görevlerini yapan askerî hâkimlerin görevli bulundukları komutanlıkla ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

ANAYASA MAHKEMESİ’NDEFARKLI GÖRÜŞ ve DÜŞÜNCELERE!

Anayasa Mahkemesi’nin iş yükünün çok fazla olması dikkate alınarak üye sayısı, 11 asıl 4 yedek üyeden, toplam 17 asıl üyeye çıkarılacaktır. TBMM; 2 üyeyi Sayıştay içinden, 1 üyeyi de Baro başkanlarının göstereceği avukat adaylar içinden seçecektir. Cumhurbaşkanı (hakimler, savcılar, öğretim görevlilerinden… oluşan adaylardan) 14 üyeyi belirleyecektir.

Madde 146 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi on yedi üyeden kurulur.Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurulları ile Yükseköğretim Kurulundan Anayasa Mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak seçimde de en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırkbeş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dahil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır.Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.Anayasa Mahkemesi üyeleri aslî görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.

ANAYASA MAHKEMESİ’NİN ETKİN ÇALIŞMASINA!

Tecrübe oluşması ve bunun kullanılması, ayrıca toplumsal değişimin mahkeme profiline yansıması bakımından üyelerin görev süresi 12 yıl olacak, bu süre sonunda emekli olamayan, çalışma mecburiyeti bulunan üyelerin başka bir yerde çalışmaları ve özlük işlemleri kanunla düzenlenecektir.

Madde 147 / Eski Hali

Anayasa Mahkemesi üyeleri altmış beş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar.Anayasa Mahkemesi üyeliği, bir üyenin hâkimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden; görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde de, Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer.

Madde 147 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Anayasa Mahkemesi üyeleri altmış beş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Zorunlu emeklilik yaşından önce görev süresi dolan üyelerin başka bir görevde çalışmaları ve özlük işleri kanunla düzenlenir.Anayasa Mahkemesi üyeliği, bir üyenin hâkimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden; görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde de, Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erer.

ADALET KARŞISINDA EŞİTLİĞE,İNSAN HAKLARININ ÜSTÜNLÜĞÜNE!

Anayasa Mahkemesi’nin görev alanına (olağan kanun yolları tüketildikten sonra) bireysel başvuru yolu da dahil edilecek ve bu sayede Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne giden dava sayısında, azalma sağlanacaktır. Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla TBMM Başkanını, Genel Kurmay Başkanını, Kuvvet Komutanlarını ve Jandarma Genel Komutanını yargılayabilecektir.

Madde 148 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz.Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır. Şekil bakımından denetleme, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün geçtikten sonra, şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz; def’i yoluyla da ileri sürülemez.Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.Bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanırlar.Yüce Divanda, savcılık görevini Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar.Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diğer görevleri de yerine getirir.Yüce Divan kararları kesindir.

ANAYASA MAHKEMESİ’NİN ÇAĞDAŞ BİR YAPIYA KAVUŞMASINA!

Anayasa Mahkemesi, daha etkin bir çalışma yapabilmesi için sadece Genel Kurul olarak değil, iki bölüm halinde ve Genel Kurul olarak çalışmalarını sürdürecektir. Anayasa değişikliklerinin iptalini ve siyasi parti kapatılmasını karara bağlamak için nitelikli çoğunluk (2/3 çoğunluk) aranacaktır.

Madde 149 / Yeni Hali

(Madde, bütünüyle aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.)

Anayasa Mahkemesi, iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışır. Bölümler, başkanvekili başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanır. Genel Kurul, Mahkeme Başkanının veya Başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az oniki üye ile toplanır. Bölümler ve Genel Kurul, kararlarını salt çoğunlukla alır. Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar oluşturulabilir.Siyasî partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara Genel Kurulca bakılır, bireysel başvurular ise bölümlerce karara bağlanır.Anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılmasına ya da Devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğu şarttır.Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları Anayasa Mahkemesince öncelikle incelenip karara bağlanır.Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, Genel Kurul ve bölümlerin yargılama usulleri, Başkan, başkanvekilleri ve üyelerin disiplin işleri kanunla; Mahkemenin çalışma esasları, bölüm ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı İçtüzükle düzenlenir.Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan işleri dosya üzerinde inceler. Ancak, bireysel başvurularda duruşma yapılmasına karar verilebilir. Mahkeme ayrıca, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir ve siyasî partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.”

ASKERİ YARGI BAĞIMSIZLIĞINA!

Askeri Yargıtay’da da tam bağımsızlık ve tarafsızlık sağlanacak; askeri yargılama yapan personelin özlük işlemleri “askeri hizmet gereklerine” uygun çıkarılan kanunlara göre değil gerçek adalet anlayışına uygun olarak düzenlenecek kanunlarla belirlenecektir.

Madde 156 / Eski Hali

Askerî Yargıtay, askerî mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Ayrıca, asker kişilerin kanunla gösterilen belli davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.Askerî Yargıtay üyeleri birinci sınıf askerî hâkimler arasından Askerî Yargıtay Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla her boş yer için göstereceği üçer aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir.Askerî Yargıtay Başkanı, Başsavcısı, İkinci Başkanı ve daire başkanları Askerî Yargıtay üyeleri arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.Askerî Yargıtay’ın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir.

Madde 156 / Yeni Hali

(Maddenin dördündü fıkrası aşağıdaki gibi kaleme alınmıştır.)

Askerî Yargıtay’ın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

ASKERİ YARGIDA HAKİM TEMİNATININ GÜÇLENDİRİLMESİNE!

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde görevli personelin özlük işlemleri ile yargılama usulleri teminat altına alınacak; askeri yargının bu bölümünde de tarafsızlık ve bağımsızlık sağlanacaktır.

Madde 157 / Eski Hali

Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, askerî olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin askerî hâkim sınıfından olan üyeleri, mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve üyeleri tam sayısının salt çoğunluğu ve gizli oy ile birinci sınıf askerî hâkimler arasından her boş yer için gösterilecek üç aday içinden; hâkim sınıfından olmayan üyeleri, rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasından, Genelkurmay Başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir.Askerî hâkim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.Mahkemenin Başkanı, Başsavcı ve daire başkanları hâkim sınıfından olanlar arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.

Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri, mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve askerlik hizmetlerinin gereklerine göre kanunla düzenlenir.

Madde 157 / Yeni Hali

(Madde, beşinci fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilerek aynen alınmıştır.)

Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.

YARGININ TARAFSIZLIĞINA!

Yargının önemli bir kademesini teşkil eden Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu’nun yargı içinde daha etkin bir konuma getirilmesi sağlanacak; hakim ve savcıların görevleri dahilinde yaptığı işlerin sıfat ve görev icaplarına uyup uymadığı kurul müfettişlerince denetlenecek ve yargının verdiği kararlarda kalite artacaktır.

Madde 159 / Yeni Hali

(Madde, bütünüyle aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.)

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar.Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yirmi iki asıl ve oniki yedek üyeden oluşur; üç daire halinde çalışır.Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabiî üyesidir. Kurulun, dört asıl üyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yükseköğretim kurumlarının hukuk bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca, üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca, iki asıl ve iki yedek üyesi Danıştay üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, yedi asıl ve dört yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından adlî yargı hâkim ve savcılarınca, üç asıl ve iki yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından idarî yargı hâkim ve savcılarınca, dört yıl için seçilir. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilir.Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki altmış gün içinde yapılır. Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin görev süreleri dolmadan Kurul üyeliğinin boşalması durumunda, boşalmayı takip eden altmış gün içinde, yeni üyelerin seçimi yapılır. Diğer üyeliklerin boşalması halinde, asıl üyenin yedeği tarafından kalan süre tamamlanır.Yargıtay, Danıştay ve Türkiye Adalet Akademisi genel kurullarından seçilecek Kurul üyeliği için, birinci sınıf adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları arasından seçilecek Kurul üyeliği için, en fazla oy alan adaylar sırasıyla asıl ve yedek üye seçilir. Bu seçimler her dönem için bir defada ve gizli oyla yapılır. Kurulun, Adalet Bakanı ile Adalet Bakanlığı Müsteşarı dışındaki asıl üyeleri, görevlerinin devamı süresince; kanunda belirlenenler dışında başka bir görev alamazlar veya Kurul tarafından başka bir göreve atanamaz ve seçilemezler.

YARGIDA DEMOKRATİKLEŞMEYE!

Adalet Bakanlığı’nda ve ilgili kuruluşlarında geçici ve sürekli olarak çalışacak hakimlerin, savcıların, müfettişlerin ve iç denetçilerin atanmaları, kendi muvafakatlerine bırakılarak daha demokratik bir yapıya kavuşulacaktır.

Madde 159 / Yeni Hali (DEVAMI)

Kurulun yönetimi ve temsili Kurul Başkanına aittir. Kurul Başkanı dairelerin çalışmalarına katılamaz. Kurul, kendi üyeleri arasından daire başkanlarını ve daire başkanlarından birini de başkanvekili olarak seçer. Başkan, yetkilerinden bir kısmını başkanvekiline devredebilir.Kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir.Hâkim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (hâkimler için idarî nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır. Soruşturma ve inceleme işlemleri, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hâkim veya savcı eliyle de yaptırılabilir.Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.Kurula bağlı Genel Sekreterlik kurulur. Genel Sekreter, birinci sınıf hâkim ve savcılardan Kurulun teklif ettiği üç aday arasından Kurul Başkanı tarafından atanır. Kurul müfettişleri ile Kurulda geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcıları, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Kurula aittir.Adalet Bakanlığının merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında geçici veya sürekli olarak çalıştırılacak hâkim ve savcılar ile adalet müfettişlerini ve hâkim ve savcı mesleğinden olan iç denetçileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Adalet Bakanına aittir.Kurul üyelerinin seçimi, dairelerin oluşumu ve işbölümü, Kurulun ve dairelerin görevleri, toplantı ve karar yeter sayıları, çalışma usul ve esasları, dairelerin karar ve işlemlerine karşı yapılacak itirazlar ve bunların incelenmesi usulü ile Genel Sekreterliğin kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.”

DAHA VERİMLİ EKONOMİK ve SOSYAL YAŞAMA!

Ekonomik ve Sosyal Konsey’e toplumun her kesiminden (Sivil Toplum Kuruluşları Temsilcileri, Meslek Odaları Temsilcileri, Hükümet Temsilcileri...) katılım sağlanacak. Böylece ekonomik ve sosyal politikaların belirlenmesinde sivil toplum kuruluşlarının görüş ve önerilerinden daha fazla faydalanılacaktır.